Μαθησιακά αντικείμενα και  ερμηνεία. Της Μαρίας Α. Δρακάκη

Μαθησιακά αντικείμενα και  ερμηνεία

Της Μαρίας Α. Δρακάκη*

Μαθησιακό Αντικείμενο (ΜΑ) είναι μια αυτόνομη και ανεξάρτητη μονάδα εκπαιδευτικού περιεχομένου, η οποία συνδέεται με ένα ή περισσότερα μαθησιακά αποτελέσματα και έχει εξαρχής αναπτυχθεί ώστε να παρέχει τη δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης σε διαφορετικά εκπαιδευτικά πλαίσια[1]

Τα χαρακτηριστικά τους συνοψίζονται στα εξής [2]

  • Προσβασιμότητα:Πρέπει να  περιγραφεί με τα κατάλληλα  μεταδεδομένα έτσι ώστε να είναι δυνατή η αποθήκευση και αναφορά του σε μία βάση δεδομένων με πηγές.
  • Δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης: Μπορεί να λειτουργεί σε διαφορετικά εκπαιδευτικά πλαίσια.
  • Διαλειτουργικότητα:Πρέπει να είναι ανεξάρτητο από την πλατφόρμα και το σύστημα διαχείρισης γνώσης.

Ένα Μαθησιακό Αντικείμενο  συνδέεται εξ ορισμού με ένα ή περισσότερα Μαθησιακά Αποτελέσματα (ΜΑπ) και είναι σχεδιασμένο έτσι ώστε να υποστηρίζει την εκπαιδευτική διαδικασία. Η ξεκάθαρη λοιπόν σύνδεση του ΜΑ με την εκπαιδευτική διαδικασία, το διαφοροποιεί από Αντικείμενα Πληροφορίας (Information Objects) ή Αντικείμενα Περιεχομένου (Content Objects), τα οποία συνήθως χρησιμοποιούνται ως δομικά στοιχεία ενός ΜΑ.[3]

Τα Μαθησιακά Αντικείμενα τα τελευταία χρόνια έχουν αναδειχθεί ως όρος και σημασία, κυρίως στο πεδίο  της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης. Ωστόσο αποτελούν οντότητες ψηφιακές, αλλά και μη ψηφιακές που μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην μάθηση, στην εκπαίδευση ή στην κατάρτιση[4]. Το πώς σχεδιάζεται  ένα ΜΑ    προφανώς θα μπορούσε να αποτελέσει επιπλέον  βάση και για ένα καινοτόμο  εκπαιδευτικό υλικό που επενδύει στον εμπνευσμένο και δημιουργικό σχεδιασμό μιας διδασκαλίας,, η οποία επιστρατεύει και ερμηνευτικές τεχνικές για να κερδίσει την αφύπνιση του ενδιαφέροντος και τη σύνδεση με την εμπειρία   του αποδέκτη. Παράδειγμα χαρακτηριστικό αυτής της φιλοσοφίας  οι «ΒΡΟΧΕΣ ΚΑΘΕ ΛΟΓΗΣ» εκπαιδευτικό υλικό  από τη συλλογή εκπαιδευτικού υλικού του προγράμματος «ΜΕΛΙΝΑ: Εκπαίδευση και Πολιτισμός» που φιλοξενείται στο Μουσείο Σχολικής Ζωής Δήμου Χανίων Ο υπεύθυνος σχεδιασμού του υλικού Μένης Θεοδωρίδης, Σκηνοθέτης  Παιδαγωγός   στην εισαγωγή του  Βιβλίου για τον Δάσκαλο γράφει: «Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό  επιχειρεί να προτείνει τρόπους προσέγγισης  της  ύλης του αναλυτικού προγράμματος  της Α΄ Δημοτικού και γι’ αυτό δεν προορίζεται για αξιοποίηση στο σύνολο του. Έγινε προσπάθεια  οι προτεινόμενες  δραστηριότητες  να καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα  διδακτικών προσεγγίσεων  έτσι ώστε  ο εκπαιδευτικός να μπορεί να επιλέξει  τις  κατά την κρίση του πιο πρόσφορες  μεθόδους και να τις μεταφέρει σε άλλα θέματα  δικής του επιλογής Αποτελεί  πρόταση για θεματική επεξεργασία που με συνδετικό στοιχείο το θέμα “βροχή» εκτείνεται  σχεδόν σε  κάθε χώρο του αναλυτικού προγράμματος, όπως  Γλώσσα , Μαθηματικά,  Μελέτη Περιβάλλοντος, Αισθητική Αγωγή» (  Θεοδωρίδης , 2001)

Η ερμηνεία είναι επίσης όρος με ευρεία χρήση  που εμφανίστηκε τον τελευταίο αιώνα και  προέρχεται από το επιστημονικό πεδίο της  Μουσειολογίας.   Αποτελεί εργαλείο των μουσειολόγων,  αφού το εκτιθέμενο περιεχόμενο στα μουσεία και στις εκθέσεις   αποκτά συνοχή και συνδέσεις με τις εμπειρίες του κοινού  με τη διαμεσολαβημένη  αφήγηση τους.

Η ερμηνεία  είναι η αποκάλυψη της πληροφορίας με την ανάδειξη νοημάτων  και επιδίωξης συγκινησιακής σχέσης με την πληροφορία . Οι πληροφορίες  από μόνες τους δεν είναι ερμηνεία. Ερμηνεία είναι η αποκάλυψη που βασίζεται  στις πληροφορίες.  Πρόκειται για δύο εντελώς διαφορετικά  πράγματα. Ωστόσο  κάθε ερμηνεία  περιλαμβάνει πληροφορίες.( Δρακάκη  &Μανωλάκης , 2018)

 

Αν κατά συνέπεια η διδασκαλία εκλαμβάνεται  ως «κρίσιμο πολιτισμικό γεγονός στη ζωή του εκπαιδευόμενου» [5] τότε  σχεδιάζεται και εμψυχώνεται ως    αφήγημα σημειωτικό επίσης, είναι μια αναπαράσταση.

Κατά συνέπεια, θα μπορούσε να ειπωθεί, ότι  τα μαθησιακά αντικείμενα επιλέγονται και συνδυάζονται, έτσι ώστε  να φέρουν ένα νέο μαθησιακό αποτέλεσμα, σε ένα νέο σημασιολογικό περιβάλλον που διαμορφώνει ο εκπαιδευτικός ερμηνευτής- εμψυχωτής,  κατ’ αντιστοιχία  με τα  τεκμήρια των μουσείων. Στα μουσειακά αντικείμενα  το παρελθόν ενσαρκώνεται  ως σημαινόμενο,  αλλά αυτό που σημαίνεται,  είναι η ιδέα του παρελθόντος, όπως τη βλέπουμε στο παρόν. Αποκτούν νόημα δηλαδή ,  σύμφωνα με το πώς τοποθετούνται  μέσα σε σημασιολογικές σχέσεις σε ένα νέο  ερμηνευτικό πλαίσιο.

Μήπως λοιπόν η αφθονία των μαθησιακών αντικειμένων στο ΦΩΤΟΔΕΝΤΡΟ[6]  είναι ένας πλούτος που δεν αξιοποιείται με το άλλοθι του χρόνου. γιατί απλά η διδασκαλία.  εκλαμβάνεται  ως παράθεση  και όχι ως εμψύχωση με ερμηνεία ? Δηλαδή , ως ένα αφήγημα παιδαγωγικό ένα γεγονός επικοινωνίας   που προσκαλεί αμφίδρομα για ερμηνεία , επιστρατεύοντας συμβολικές γλώσσες για να επενδύσει συγκινησιακά την πληροφορία. Με επιδίωξη, σε αυτή την περίπτωση,  να  αναδείξει επίπεδα νοημάτων που θα συναντήσουν την  προσωπική ανάγνωση και σύνδεση με τους αποδέκτες. Ένας εκπαιδευτικός όμως  σαφώς δεν είναι πάντα ερμηνευτής  κατ’  ανάγκη !

Αν θέλουμε, συνεπώς,  η διδασκαλία να έχει αισθητικές ποιότητες και να αποκτά τη δυναμική της ερμηνείας, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τον παιδαγωγό και τον παιδαγωγούμενο,  είναι αναγκαίο να  υπάρξει πολιτική επιμόρφωσης  των εκπαιδευτικών    με τις  αρχές της  πολιτισμικής επικοινωνίας .Πιο συγκεκριμένα  οι αρχές ευαισθητοποίηση, συμμετοχή και συνειδητοποίηση που προτάσσονται στην επικοινωνία των πολιτισμικών αγαθών  δεν διαφοροποιούνται εξάλλου   από τις αρχές της εκπαίδευσης  για τους αποδέκτες τους,  αφού και στην  εκπαίδευση,  κρίσιμο  ζητούμενο είναι επίσης η διαμόρφωση στάσεων, αντιλήψεων και συμπεριφορών. Ωστόσο αν και παραδεκτό, όχι   εύκολα εφαρμόσιμο πάντα, ειδικά  στην τυπική εκπαίδευση!

Δέκα χρόνια πριν,   στο 1ο Πανελλήνιο Συμπόσιο της Πανελλήνιας  Ένωσης Εκπαιδευτικών Πολιτιστικών Θεμάτων  « Όταν οι τέχνες συνομιλούν  στο σχολείο», αναδεικνύεται  από τον Συντονιστή του προγράμματος «ΜΕΛΙΝΑ» Νίκο Παΐζη  τεκμηριωμένα,    η προβληματική  που  έθεσε τη βάση για την  φιλοσοφία του και η  οποία  προβάλλει ακριβώς τότε, την κρίσιμη   αναγκαιότητα της ερμηνείας  των μαθησιακών αντικειμένων : «Η τέχνη  αλλά και η επιστήμη  σε προκαλεί να διαβάσεις  προσωπικά κάτω από τις γραμμές και τα σύμβολα. Η εκπαίδευση στον αντίποδα  έμμεσα  σου  επιβάλλει  να αναπαράγεις  τις πληροφορίες , του ς κώδικες,  τα  σύμβολα  και τις αξιολογικές   ιεραρχήσεις   άλλων. Σε μια τέτοια  ανάλυση κωδίκων  οι πληροφορίες   χάνουν την όποια «χρησιμότητα» τους και περνούν σε δεύτερο επίπεδο. Τότε πια τα Μαθηματικά , η Γλώσσα, το Εμείς και ο Κόσμος , η Γεωγραφία και η Ιστορία στο σχολείο  δεν είναι παρά  μαθησιακά αντικείμενα-εγκυκλοπαίδειες  που τροφοδοτούν  τα παιδιά  πληροφορίες-γνώσεις. Έτσι κι αλλιώς τελειώνοντας ο προηγούμενος αιώνας, τελειώσαμε και εμείς με τη μονόδρομη  δασκαλοκεντρική και  μελλοντικά χρήσιμη αποθησαύριση  γνώσεων» (Παΐζης, 2010)

 

Εν κατακλείδι το περιεχόμενο  των ΜΑ  λειτουργεί με τη λογική των δομικών στοιχείων  στην ενότητα ενός μαθήματος, ως κομμάτια περιεχομένου,  ενώ στην ενότητα  άλλου μαθήματος  πραγματοποιείται  αναπροσανατολισμός του περιεχομένου και προσθήκη νέου περιεχομένου . Σε όλες τις περιπτώσεις   σχεδιασμού  ΜΑ όμως, τηρείται απαραίτητα  η δυνατότητα απόδοσης νοήματος σε διαφορετικά πλαίσια  περιβάλλοντος, η  σύνθεση των επαναχρησιμοποιούμενων ΜΑ και το  χτίσιμο μαζί με νέα  ΜΑ .

 

Τα Μαθησιακά Αντικείμενα στο ΦΩΤΟΔΕΝΤΡΟ,  στο πανελλήνιο  ψηφιακό αποθετήριο μαθησιακών αντικειμένων για την πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση [7],  στο οποίο και  εγώ  έχω υπάρξει συγγραφέας,  διαβάζω ότι έχουν φτάσει στον αριθμό  7.602, στην πρόσφατη  επίσκεψη μου στο εθνικό ψηφιακό αποθετήριο. Στην παρούσα συνθήκη της πανδημίας, η εξ αποστάσεως εκπαίδευση υπαγορεύει περισσότερο από ποτέ άλλοτε  στους εκπαιδευτικούς, την επικέντρωση στους στόχους, την  ταχύτατη σύνθεση των επαναχρησιμοποιούμενων ΜΑ, αλλά  και δημιουργία νέων που όμως  διαμορφώνουν ενδιαφέροντα νοηματικά   μονοπάτια   σε διαφορετικά πλαίσια  περιβάλλοντος.

Παράλληλα λοιπόν με τη δυναμική εξέλιξη του πολυδιάστατου  έργου της ανάπτυξης του ΦΩΤΟΔΕΝΤΡΟΥ,  ας υπάρξει  προτεραιότητα και στην μέριμνα  για  κατάρτιση των εκπαιδευτικών,  στον σχεδιασμό και την ερμηνεία  των ΜΑ. Προϋπόθεση αυτονόητη  για να αξιοποιούνται αποτελεσματικά και να μην παραμένουν αδρανή και συγκεχυμένα.  Βέβαια αυτό μπορεί να συμβεί,  εφόσον  τα αρμόδια Υπουργεία Παιδείας και Πολιτισμού  με την  πολίτική τους  ενδιαφέρονται να επενδύσουν πραγματικά  σε  εκπαιδευτικούς σχεδιαστές – εμψυχωτές- ερμηνευτές, για το ποιοτικό  παρόν και  μέλλον της εκπαίδευσης και του πολιτισμού! Ποτέ δεν είναι αργά!

*Η Μαρία Δρακάκη είναι εκπαιδεύτρια ενηλίκων , ιδρυτικό μέλος του Μουσείου Σχολικής Ζωής Δήμου Χανίων και Πρόεδρος του Συλλόγου Φίλων του, κάτοχος Μsc  Πολιτιστική Διαχείριση, υποψήφια Διδάκτωρ του τμήματος Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου

 

Βιβλιογραφία –Πηγές

Παίζης Ν & Θεοδωρίδης Μ., (1995) Πρόγραμμα «ΜΕΛΙΝΑ: Εκπαίδευση και Πολιτισμός»,  εκδ. ΥΠΠΟ ΥΠΕΠΘ ΓΓΕΕ, Αθήνα ( Συλλογή Μουσείου Σχολικής Ζωής Δήμου Χανίων

Θεοδωρίδης Μ. , (2001)Εκπαιδευτικός Φάκελος , ΒΡΟΧΕΣ ΚΑΘΕ ΛΟΓΗΣ,  εκδ., Βιβλίο για τον Δάσκαλο,  ΥΠΕΠΘ ΥΠΠΟ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΛΙΝΑ, Αθήνα ( Συλλογή Μουσείου Σχολικής Ζωής Δήμου Χανίων)

Παΐζης  Ν., (2010) 1ο Πανελλήνιο Συμπόσιο  της Πανελλήνιας Ένωσης Εκπαιδευτικών  Πολιτιστικών θεμάτων, Όταν οι τέχνες  συνομιλούν στο σχολείο,  8-10 Ιανουαρίου 2010 , Σχολή Μωραΐτη, Ψυχικό ( Φάκελος πρακτικών Συμποσίου , Αρχείο Συλλογής  Μουσείου Σχολικής Ζωής Δήμου Χανίων )

Δρακάκη Μ.& Μανωλάκης Κ.( 2018) επιμ.  Ενδυνάμωση ερμηνευτικών τεχνικών  στο Μουσείο για την επίτευξη  ευρωπαϊκής δικτύωσης  στον τομέα της πολιτιστικής επικοινωνίας,  έκδ. προγράμματος ERASMUS, IKY, Σύλλογος Φίλων του Μουσείου Σχολικής Ζωής Δήμου Χανίων, Ηράκλειο Κωδ. Σχεδίου 2017-1-EL01-KA104-035839

http://www.netschoolbook.gr/epimorfosi/rlos.html

https://eeyem.eap.gr/learning-objects-gr/

https://melinamercourifoundation.com/wp-content/uploads/melina.pdf

http://photodentro.edu.gr/lor/

http://photodentro.edu.gr/aggregator/

[1] https://eeyem.eap.gr/learning-objects-gr/

[2] https://eeyem.eap.gr/learning-objects-gr/

[3] https://eproceedings.epublishing.ekt.gr/index.php/openedu/article/viewFile/704/71

[4] http://www.netschoolbook.gr/epimorfosi/rlos.html

[5] Παΐζης Ν &Θεοδωρίδης Μ,(1995) Πρόγραμμα  ΜΕΛΙΝΑ: Εκπαίδευση και Πολιτισμός, ΥΠΕΠΘ ΥΠΠΟ ΓΓΕΕ, Αθήνα

[6] http://photodentro.edu.gr/aggregator/ Εθνικός συσσωρευτής εκπαιδευτικού περιεχομένου

[7]http://photodentro.edu.gr/lor/

0 ΣΧΟΛΙΑ

Αφήστε ένα σχόλιο

Login

Welcome! Login in to your account

Remember me Lost your password?

Lost Password