Μαρίας Α. Δρακάκη: Η δημιουργικότητα  στον διάλογο της εκπαίδευσης με τον πολιτισμό

Η δημιουργικότητα  στον διάλογο της εκπαίδευσης με τον πολιτισμό

Της Μαρίας Α. Δρακάκη *

Η δημιουργικότητα  αποτελεί πάντοτε μια πρόκληση  σε κάθε επαγγελματικό  ή  προσωπικό πεδίο.  Έχουν σημειωθεί πολλές προσπάθειες  για τον προσδιορισμό της  έννοιας της και των χαρακτηριστικών της.   Ανιχνεύοντας το χώρο της δημιουργικότητας  και τους ορισμούς της, διαπιστώνουμε  τεράστιο ερευνητικό ενδιαφέρον όσον αφορά τη διερεύνηση της εφαρμογής της, ιδιαίτερα στην πράξη.

Η δημιουργικότητα  είναι η δημιουργία έξω από τη νόρμα, είναι η απόπειρα, χωρίς το φόβο του λάθους, για συνδυασμό ετερόκλητων φαινομενικά στοιχείων και η ανάδειξη νέων δυνατοτήτων τους  για να υπηρετήσουν μια νέα στόχευση. Αυτή η διαδικασία δεν  διατηρεί ποτέ πανομοιότυπο χαρακτήρα και δεν είναι αναμενόμενη για το δημιουργικό άτομο, έστω και αν αξιοποιήσει τα ίδια δομικά συστατικά και το ίδιο μονοπάτι.

Πηγή εικόνας:https://www.quehagohoyibiza.com/en/events/google-arts-culture-activities/

Ανατρέχοντας στους ορισμούς της δημιουργικότητας, όπως διατυπώνονται από τους επιστήμονες μελετητές, σταχυολογώ χαρακτηριστικά  γνωρίσματα  της  και φράσεις  προκειμένου συνοπτικά να περιγράψω συνθετικά  το  σημασιολογικό αποτύπωμα της[1].

« Ικανότητα σύνθεσης, ικανότητα μετασχηματισμού, νοητική ευελεξία  έκφραση διαφορετικού»(Guilford, 1950)

«Ρήξη των σχημάτων της εμπειρίας , ασταμάτητη σκέψη»  (  Ροντάρι, 1985)

« Σπάσιμο της φόρμας, αλλά  και εσωτερική σύλληψη και η ανανέωση της υπόστασης του ατόμου».(Φράγκος,2006)

«Ευθυκρισία μαζί με φαντασία, ενορατικότητα και συχνά ενστικτώδης αυθορμητισμός» (Robinson, 2011)

«Καθολικό ανθρώπινο χαρακτηριστικό που αυξάνεται με την κατάλληλη εκπαίδευση. Η ποιότητά του βελτιώνεται με τη βοήθεια της ποσότητας στην παραγωγή ιδεών, καθώς όσο επιμένει ένα άτομο να παράγει πολλές ιδέες, αυξάνονται οι πιθανότητες να παραχθούν πρωτότυπες ιδέες» (Παρασκευόπουλος, 2004)

Ήταν το 1995 όταν για πρώτη φορά σε μια κοινή προσπάθεια συστράτευσης  Υπουργείου Παιδείας και Υπουργείου Πολιτισμού στη χώρα μας,  έγινε αναφορά  στην άρρηκτη σχέση  του πολιτισμού με την εκπαίδευση  με το πρόγραμμα «ΜΕΛΙΝΑ: Εκπαίδευση και Πολιτισμός»  και   η διδακτική πράξη  χαρακτηρίστηκε κρίσιμο πολιτισμικό  γεγονός!   «Η διδακτική πράξη οριοθετείται στο πρόγραμμα «ΜΕΛΙΝΑ» ως κρίσιμο πολιτισμικό γεγονός της ζωής κάθε ανθρώπου, ιδιαίτερα του μικρού  παιδιού. Αποτελεί πολιτισμικό σημείο αναφοράς, καλωσόρισμα ενός «εν δυνάμει ενήλικα» στον κόσμο των ταξιδευτών του χρόνου και του χώρου, στον κόσμο της γνώσης και της αναζήτησης στον χώρο της έκφρασης και της επικοινωνίας…» [2]

Ήταν το 2003   στον πρόλογο  της έκδοσης του Εργαστηρίου  Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης   του Πανεπιστημίου Πατρών που αξιολόγησε το πρόγραμμα  «ΜΕΛΙΝΑ: Εκπαίδευση και Πολιτισμός»  (1995-2000) όπου επισημαίνεται: «Καθοριστικής σημασίας προϋποθέσεις είναι η επιμόρφωση των εκπαιδευτικών  στην πολιτισμική αγωγή και η διερεύνηση και ο αναπροσανατολισμός του σχολείου προς τις Τέχνες και την ανάδειξη της δημιουργικότητας. Οι προϋποθέσεις αυτές είναι αλληλένδετες και αλληλοσυμπληρούμενες»[3]

Ήταν το 2006,  όταν άνοιξε στα Χανιά τις πύλες του στο κοινό το Μουσείο Σχολικής Ζωής, ως ένα  από  ευεργετικά  αποτελέσματα  της γενίκευσης του προγράμματος,  στην πρώτη πόλη πιλότο για την πολιτισμική αγωγή μοναδική πόλη στην οποία ολοκληρώθηκε το σχέδιο  γενίκευσης του «ΜΕΛΙΝΑ».

Σήμερα  καθώς το 2020 ολοκληρώνεται ,  ως ένα από τα δύο  ιδρυτικά μέλη του Μουσείου Σχολικής Ζωής,   ενός Μουσείου που  στην ανθρώπινη δύναμη του ξεδιπλώνεται αδιάκοπα η  δημιουργική επίδραση του «ΜΕΛΙΝΑ», νιώθω την ανάγκη να μοιράζομαι  την αποστολή του, όχι μόνο περιγραφικά, αλλά με προτάσεις που έχουν δοκιμαστεί στο πλαίσιο της επικοινωνίας του με διάφορες ομάδες κοινού! Έτσι θα συναντιόμαστε εδώ στον φιλόξενο χώρο του www.mathe.gr με την στόχευση ανάδειξης γόνιμων πρακτικών για τη σύνδεση του πολιτισμού με την εκπαίδευση.

Η δημιουργικότητα  σε μένα  ξεδιπλώθηκε και αναπτύχθηκε ακριβώς  από τις ευκαιρίες που είχα να δρω  συνεχώς σε όλες τις μορφές εκπαίδευσης με διαφορετικούς ρόλους (λόγω επαγγέλματος, λόγω Μουσείου και επιστημονικών αναζητήσεων ταυτόχρονα). Με το πλεονέκτημα  να δοκιμάζω  ιδέες που τροφοδοτούν αμοιβαία την τυπική και την άτυπη εκπαίδευση και τεκμηριώνουν αποτελεσματικά την άρρηκτη σχέση του πολιτισμού με την εκπαίδευση

Όραμα  του Μουσείου Σχολικής Ζωής Δήμου Χανίων   κάθε  έργο  του πολιτισμού και  της εκπαίδευσης,  να  αναδεικνύεται  σε  ένα δυναμικό  εκπαιδευτικό υλικό  και  αξιακό   ερμηνευτικό μέσο, που εξελίσσει   τον παιδαγωγό – εμψυχωτή  σε δημιουργό, αλλά και  ικανό και ευέλικτο χρήστη  πρωτότυπων  μέσων και μεθόδων.

Αποστολή του Μουσείου  κάθε πολιτισμικό αγαθό να  εμψυχώνεται  μέσα από μια διαφοροποιημένη  γνήσια διαδικασία επικοινωνίας, έκφρασης,  ερμηνείας, προκειμένου να οδηγήσει  σε μια εμπειρία με θετικό πρόσημο, με απόλαυση, με ενδιαφέρον,   με συναισθηματική εμπλοκή των συμμετεχόντων.  Στη διαδικασία αυτή   το παιδαγωγικό πλαίσιο αναφοράς εισάγει τους στόχους σε κάθε δραστηριότητα σε ένα  επικοινωνιακό συγκείμενο, όπου διάφοροι συμβολικοί κώδικες (των τεχνών) πρωταγωνιστούν και επιστρατεύονται  για να συναντήσουν το προσωπικό νόημα κάθε  αποδέκτη.

Πηγή εικόνας: Συλλογή Μουσείου Σχολικής Ζωής Δήμου Χανίων

«Τα μηνύματα και οι σημασίες»   από τη συλλογή του εκπαιδευτικού υλικού του προγράμματος «ΜΕΛΙΝΑ» που φιλοξενείται σήμερα στο Μουσείο,  είναι το κατεξοχήν εκπαιδευτικό υλικό για τη δημιουργικότητα  στην ιστορία της εκπαίδευσης. Όχι μόνο για τα διαφορετικά αντικείμενα και την  λιτή περιγραφή τους που περιλαμβάνει. Αλλά κυρίως γιατί δόθηκε «σαν ερώτημα ανοιχτό» με την επισήμανση  από την ομάδα σχεδιασμού  ότι «οι οδηγίες χάθηκαν και ότι η σύγχρονη διδακτική η πιο προωθημένη αντίληψη της δουλειάς μας θέλει  τον δάσκαλο  εμπνευστή της  διδακτικής διαδικασίας, οδηγό στα μονοπάτια της σκέψης  και της ευαισθησίας, οδηγό στην αναζήτηση της ανθρωπιάς και του πολιτισμού»[4]

Η πλατφόρμα   Google Arts & Culture (πρώην Google Art Project ) είναι μια διαδικτυακή πλατφόρμα μέσω της οποίας το κοινό μπορεί να δει εικόνες υψηλής ανάλυσης και βίντεο έργων τέχνης και πολιτιστικών αντικειμένων από συνεργαζόμενους πολιτιστικούς οργανισμούς σε όλο τον κόσμο. Η  συγκεκριμένη ψηφιακή πλατφόρμα χρησιμοποιεί τεχνολογία εικόνας υψηλής ανάλυσης που επιτρέπει στο κοινό να περιοδεύει ουσιαστικά τις συλλογές και τις γκαλερί οργανωτικών συνεργατών και να εξερευνά τις φυσικές και  συμφραζόμενες  πληροφορίες των έργων τέχνης. Η πλατφόρμα περιλαμβάνει προηγμένες δυνατότητες αναζήτησης και εκπαιδευτικά εργαλεία[5] Ο δυναμικός εμπλουτισμός  της είναι μια ελκυστική περιπέτεια  και δημιουργική πρόκληση!

Αντιστρέψτε  λοιπόν  ρηξικέλευθα τους ρόλους  σας στην τάξη αν θέλετε να προκαλέσετε τη δημιουργικότητα !  Ζητήστε  από τους μαθητές σας να σας  απευθύνουν «ένα ερώτημα ανοιχτό» και εσείς θα τους δώσετε τις απαντήσεις ή το αντίστροφο. Προϋπόθεση να αξιοποιήσετε και οι δύο την πλατφόρμα   GOOGLE ARTS AND CULTURE[6] για να δώσετε  τις απαντήσεις σας  και να διατυπώσετε το ανοιχτό ερώτημα.  Προσοχή! Είναι ενδιαφέρον  για τις απαντήσεις  ή για το ερώτημα σας  να εμπλέξετε ένα αντικείμενο!! ΚΑΛΗ ΕΜΨΥΧΩΣΗ!!

 

*Η Μαρία Δρακάκη είναι δασκάλα, Νηπιαγωγός, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων, υποψήφια διδάκτωρ του Τμήματος Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου και Πρόεδρος  του Συλλόγου Φίλων Μουσείου Σχολικής Ζωής.

 

ΒιβλιογραφίαΠηγές  

[1] Ξανθάκου, Γ.(1998) Η δημιουργική σκέψη και μάθηση. Ένα πρόγραμμα εφαρμογών Δημιουργικών μεθόδων στο μάθημα της γλώσσας. Διδακτορική Διατριβή, Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών
[2] Παΐζης,Ν. & Θεοδωρίδης, Μ. (1995) Εκπαίδευση και Πολιτισμός. Πρόγραμμα ΜΕΛΙΝΑ,Αθήνα:ΥΠΠΟ-ΥΠΕΠΘ-ΓΓΕΕ, Οργανισμός Εκδόσεως Διδακτικών Βιβλίων, Αθήνα
[3]   Βεργίδης Δ. & Βαϊκούση Δ., (2003)ΥΠΕΠΘ-ΥΠΠΟ-ΓΓΕΕ, Πρόγραμμα ΜΕΛΙΝΑ-Εκπαίδευση και Πολιτισμός, Η επιμόρφωση των εκπαιδευτικών , Αθήνα
[4] Τα μηνύματα και οι σημασίες τους, Κείμενα, σχεδίαση και επιμέλεια υλικού Μένης Θεοδωρίδης με την πολύτιμη συμπαράσταση της Κορνηλίας Χατζηασλάνη, του Νίκου Παΐζη, της Ζωής Βαλάση και του Διονύση Βαλάση, .Συλλογή Μουσείου Σχολικής Ζωής Δήμου Χανίων
[5]    https://en.wikipedia.org/wiki/Google_Arts_%26_Culture

 

 

 

0 ΣΧΟΛΙΑ

Αφήστε ένα σχόλιο

Login

Welcome! Login in to your account

Remember me Lost your password?

Lost Password